Ο καφές είναι ο εχθρός της καρδιάς όταν δεν καταναλώνεται με μέτρο

Για δεκαετίες ο καφές βρισκόταν στο στόχαστρο όσων πίστευαν ότι επιβαρύνει την καρδιά και αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος, υπέρτασης ή αρρυθμιών. Ωστόσο, μια νέα εκτενής επιστημονική μελέτη καταλήγει σε ένα πολύ πιο καθησυχαστικό συμπέρασμα: η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης, κυρίως μέσω του καφέ, φαίνεται να είναι ασφαλής για τους περισσότερους ενήλικες και σε αρκετές περιπτώσεις συνδέεται ακόμη και με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η καφεΐνη είναι μία από τις πιο συχνά καταναλισκόμενες ουσίες στον κόσμο. Βρίσκεται φυσικά στον καφέ, το τσάι και το κακάο, αλλά και σε ενεργειακά ποτά, αναψυκτικά, συμπληρώματα και ορισμένα φάρμακα. Παρότι έχει άμεσες επιδράσεις στον οργανισμό, η σχέση της με την καρδιαγγειακή υγεία αποδεικνύεται πιο σύνθετη από όσο πιστευόταν.

Τι εξέτασαν οι επιστήμονες και πώς αξιολόγησαν τα στοιχεία 

Η επιστημονική ομάδα δεν πραγματοποίησε ένα νέο πείραμα, αλλά μια μεγάλη ανασκόπηση των υπαρχουσών ερευνών. Εξέτασε στοιχεία από μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες που παρακολούθησαν ανθρώπους για πολλά χρόνια, καθώς και από μικρότερες κλινικές δοκιμές στις οποίες οι συμμετέχοντες κατανάλωναν καφέ ή καφεΐνη υπό ελεγχόμενες συνθήκες. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησε να ξεχωρίσει τις άμεσες επιδράσεις της καφεΐνης από τις μακροχρόνιες συνέπειες της συνήθους κατανάλωσης καφέ.

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα είναι ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ, περίπου τρία έως πέντε φλιτζάνια την ημέρα ή έως 400 χιλιοστόγραμμα καφεΐνης, σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και κολπικής μαρμαρυγής, της πιο συχνής μορφής αρρυθμίας. Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι τα οφέλη εμφανίζονται κυρίως στους ανθρώπους που πίνουν καφέ τακτικά και σε μέτριες ποσότητες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο καφές δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος, όπως είχε υποτεθεί παλαιότερα. Αντίθετα, αρκετές μεγάλες μελέτες έδειξαν ότι όσοι πίνουν δύο έως τέσσερα φλιτζάνια καφέ ημερησίως εμφανίζουν ελαφρώς μικρότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου σε σύγκριση με όσους δεν πίνουν καθόλου.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης την επίδραση της καφεΐνης στην αρτηριακή πίεση. Η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση της πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα που δεν την καταναλώνουν συχνά ή είναι πιο ευαίσθητα. Ωστόσο, η μακροχρόνια συνήθης κατανάλωση καφέ δεν φαίνεται να οδηγεί σε σημαντική αύξηση της αρτηριακής πίεσης στους περισσότερους ανθρώπους. Σε ορισμένες μάλιστα μελέτες παρατηρήθηκε ότι οι τακτικοί καταναλωτές καφέ είχαν χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης υπέρτασης.

Παρόμοια εικόνα προκύπτει και για τον διαβήτη τύπου 2. Αν και η καφεΐνη μπορεί βραχυπρόθεσμα να επηρεάζει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, η συστηματική κατανάλωση καφέ συνδέθηκε επανειλημμένα με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Οι ειδικοί θεωρούν ότι το αποτέλεσμα αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά στην καφεΐνη, αλλά και σε άλλες βιοδραστικές ουσίες που περιέχει ο καφές.

Γιατί ο καφές φαίνεται να προστατεύει περισσότερο από όσο πιστεύαμε 

Ένα σημαντικό σημείο της ανασκόπησης είναι ότι ο καφές δεν αποτελεί απλώς ένα «όχημα» καφεΐνης. Περιέχει εκατοντάδες φυσικές ενώσεις, όπως πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά, οι οποίες ενδέχεται να συμβάλλουν στα παρατηρούμενα οφέλη. Το γεγονός ότι ακόμη και ο ντεκαφεϊνέ έχει συσχετιστεί σε αρκετές μελέτες με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία ενισχύει την άποψη ότι δεν είναι μόνο η καφεΐνη που παίζει ρόλο.

Η μεγάλη εξαίρεση: τα ενεργειακά ποτά και οι πολύ υψηλές δόσεις καφεΐνης 

Από τα ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη και προσφέρουν πολλαπλά οφέλη εξαιρείται, όμως, μια συγκεκριμένη κατηγορία: τα ενεργειακά ποτά. Τα προϊόντα αυτά συχνά περιέχουν πολύ υψηλές δόσεις καφεΐνης σε συνδυασμό με άλλες διεγερτικές ουσίες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση και ενδέχεται να σχετίζονται με καρδιακές αρρυθμίες και άλλες ανεπιθύμητες καρδιαγγειακές επιδράσεις, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες ή πριν από έντονη άσκηση.

Το μέτρο και η εξατομίκευση είναι το «κλειδί»

Η ανασκόπηση αναφέρει επίσης ότι η καφεΐνη δεν επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένοι μεταβολίζουν την καφεΐνη πιο γρήγορα, ενώ άλλοι πιο αργά, λόγω γενετικών διαφορών. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί να κοιμάται κανονικά μετά από έναν απογευματινό καφέ, ενώ ένα άλλο να εμφανίζει αϋπνία ή ταχυπαλμίες. Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι συστάσεις πρέπει να προσαρμόζονται και στην ατομική ανοχή.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ μπορεί να αποτελεί μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής για τους περισσότερους ενήλικες. Αντίθετα, τα πιθανά οφέλη του καφέ δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτόματα σε προϊόντα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη, όπως ορισμένα ενεργειακά ποτά ή συμπληρώματα.